مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام

چکیده توسعه برنامه موشکی یکی از توانایی‌های مختلف نظامی جمهوری‌اسلامی ایران است که به افزایش امنیت ملی کشور منجر می‌گردد که این امر فشارهای دشمنان برای ضربه زدن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را افزایش داده است. سیاست‌های کشورهای غربی بر تضعیف ابزارهای بازدارنده جمهوری‌اسلامی ایران تاکید دارند. اعمال رژیم های کنترل صادرات مصادیقی از اقدامات مقابله‌ای با توسعه برنامه موشکی جمهوری‌اسلامی ایران است. پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به این سوال بود که رژیم‌های کنترل صادرات چه اثری بر برنامه دفاع موشکی جمهوری‌اسلامی ایران در بازه‌های 1996 الی 2022 داشته‌اند؟ در این پژوهش از نظریه‌های نوواقع‌گرایی برای مطالعه رفتار آمریکا و کشورهای غربی و از نظریه بازدارندگی برای مطالعه رفتار ایران در قبال برنامه موشکی استفاده شده است. یافته‌ها نشان داد که رژیم‌های کنترل صادرات اثرات مثبت و منفی بر برنامه موشکی جمهوری‌اسلامی ایران در بازه‌های 1996‌ الی 2022 داشته‌اند. محدودیت دسترسی به فناوری، تجهیزات و مواد موردنیاز ساخت موشک، جلوگیری از تبادلات و انتقال دانش مرتبط با برنامه موشکی ایران، محدودسازی سرمایه و جریان‌مالی مورد نیاز تکنولوژی موشکی آثار رژیم‌های کنترل صادرات بر برنامه موشکی ایران است. از طرفی بومی‌سازی فن‌آوری موشکی و تحول محصولات موشکی از آثار مثبت رژیم‌های کنترل صادرات بر برنامه موشکی ایران است. روش به‌کارگرفته شده در این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی می‌باشد. و از ابزار کتابخانه ای، استنادی و منابع ا ینترنتی برای گردآوری داده ها استفاده شده است.