انجمن ژئوپلیتیک ایران با همکاری مرکز آینده پژوهی جهان اسلام مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام 2717-0926 مقالات آماده انتشار 2026 08 15 The Contest between Neo-Ottomanism and the Axis of Resistance: The Security Implications of Iran–Turkey Strategic Rivalry for Iraq آوردگاه نوعثمان‌گرایی و محور مقاومت: تأثیر امنیتی رقابت ترکیه و ایران بر عراق. 250750 10.22034/fasiw.2026.250750 FA حسین رفیع دانشگاه مازندران،بابلسر،ایران 0000-0002-5245-9046 Journal Article The post-2003 transformation of Iraq has positioned the country as one of the principal arenas of regional power competition, where Iran and Turkey, through distinct strategic approaches, have sought to redefine their respective roles within Iraq’s and the broader region’s security architecture. In this context, Turkey’s Neo-Ottomanism and Iran’s Axis of Resistance represent two competing paradigms of regional power projection and order-building, each generating significant implications for Iraq’s sovereignty, stability, and security. This study seeks to explain the security consequences of the rivalry between these two strategic frameworks for Iraq’s security environment. The central research question asks: How has the competition between Neo-Ottomanism and the Axis of Resistance shaped Iraq’s security environment? The study hypothesizes that Iran and Turkey have each oscillated between strategies of securitization and desecuritization depending on the sector and contextual setting. Regardless of which actor assumed the dominant securitizing role at a given juncture, their strategic competition has collectively reproduced multilayered and unstable security dynamics within Iraq. Employing a qualitative research design and a descriptive-analytical method, the study draws upon documentary and library-based sources. The data are analyzed through thematic analysis within the theoretical framework of the Copenhagen School’s Securitization Theory. The findings demonstrate that Iran–Turkey rivalry across the political, military, economic, societal, and environmental sectors has transformed Iraq’s security environment into a multilayered and contested space. By intensifying threat perceptions, expanding regional interventions, and constraining Iraq’s capacity for autonomous governance, this rivalry has further exacerbated the country’s structural security fragility. تحولات عراق پس از ۲۰۰۳، این کشور را به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های رقابت قدرت‌های منطقه‌ای تبدیل کرده است؛ رقابتی که در آن، ایران و ترکیه با اتکا به راهبردهای متفاوت، درصدد بازتعریف جایگاه خود در معماری امنیتی عراق و منطقه هستند. در این میان، نوعثمان‌گرایی ترکیه و محور مقاومت ایران، دو الگوی رقیب قدرت‌ورزی و نظم‌سازی منطقه‌ای را نمایندگی می‌کنند که پیامدهای امنیتی قابل‌توجهی برای حاکمیت، ثبات و امنیت عراق به همراه داشته‌اند. مسئله اصلی پژوهش حاضر، تبیین تأثیر رقابت این دو رویکرد بر محیط امنیتی عراق است. بر این اساس، سؤال اصلی پژوهش آن است که «رقابت نوعثمان‌گرایی و محور مقاومت چگونه بر محیط امنیتی عراق تأثیر گذاشته است؟». فرضیه پژوهش بر این مبنا استوار است که «ایران و ترکیه، هرکدام بسته به سکتور و زمینه خاص، میان راهبردهای امنیتی‌سازی و غیرامنیتی‌سازی در نوسان بوده‌اند و این رقابت دوسویه، صرف‌نظر از اینکه کدام بازیگر در کدام مقطع، کنشگر غالب امنیتی‌سازی بوده، به بازتولید وضعیت‌های امنیتی چندلایه و ناپایدار در عراق منجر شده است». پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش توصیفی-تحلیلی انجام شده و داده‌ها به شیوه اسنادی و کتابخانه‌ای گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون، در چارچوب نظریه امنیتی‌سازی مکتب کپنهاگ بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که رقابت ایران و ترکیه در حوزه‌های سیاسی، نظامی، اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی، محیط امنیتی عراق را به فضایی چندلایه و متعارض تبدیل کرده و با تشدید منطق تهدید، مداخلات منطقه‌ای و محدودیت ظرفیت حاکمیت مستقل عراق، شکنندگی امنیتی این کشور را افزایش داده است.