مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام

منازعه فلسطین و اسرائیل: زوال عصبیت جهان عرب-اسلام..

مقالات آماده انتشار

نویسندگان

ایوب منتی 1
طاها عشایری 2
حامد کاظمی 3
سید سعید حسینی زاده آرانی 4

1 استادیار مطالعات منطقه ای، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

2 دانشیار-عضو هیات علمی دانشگاه محقق اردبیلی، گروه جامعه شناسی

3 دکتری علوم سیاسی و پژوهشکر مطالعات خاورمیانه

4 استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت العظمی بروجردی (ره)، بروجرد، ایران

10.22034/fasiw.2026.247838
چکیده
هدف این پژوهش، تحلیل دلایل افول عصبیت اجتماعی (عصبیّه) در جهان عرب-اسلام با تأکید بر منازعه فلسطین و اسرائیل و به‌ویژه رخداد «طوفان الاقصی» (اکتبر ۲۰۲۳) است. چارچوب نظری تحقیق، بر اساس نظریه دوری-چرخه‌ای ابنخلدون در باب ظهور و سقوط حکومت‌ها و نقش کانونی مفهوم عصبیت به‌عنوان عامل انسجام‌بخش و محرک کنش جمعی استوار است. این مطالعه با اتخاذ رویکردی تطبیقی-تاریخی و با روش تحلیل محتوای کیفی، به بررسی ۷۱ منبع معتبر (۳۹ منبع فارسی و ۳۲ منبع لاتین) پرداخته است. یافته‌ها حاکی از آن است که زوال عصبیت خلدونی در جهان عرب-اسلام، پدیده‌ای چندبعدی و ریشه‌دار در عوامل ساختاری است که دلایل آن در عامل سیاسی (ورشکستگی نظام‌های سیاسی، بحران مشروعیت و جانشینی، وابستگی به خارج)؛ فرهنگی (سبک زندگی متظاهرانه غربی، سکولاریزاسیون حاکمان، تنش‌های فرقه‌ای)؛ روانشناختی (اقتدارگرایی قبیله‌ای، حاکمان نالایق فاقد عصبیت مقتدر)، اقتصادی (وابستگی پیرامونی، اقتصاد رانتی نفتی «دموکراسی فسیلی»، فساد سیستماتیک) و اجتماعی (کاهش تعلقات فراقومی، فقدان اتحادیه کارآمد فراملی) نهفته است.نتیجه‌گیری کلی نشان می‌دهد که جهان عرب-اسلام در مرحله «زوال و سقوط» چرخه خلدونی قرار دارد، جایی که عصبیت اولیه جای خود را به فردگرایی، مصرف‌گرایی و وابستگی به بیرون داده و این امر در بحران فلسطین به‌صورت واکنش‌های پراکنده، سکوت حکومتی و اولویت منافع شخصی بر آرمان‌های جمعی تجلی یافته است.

کلیدواژه‌ها

"منازعه فلسطین و اسرائیل"
"ابن خلدون"
"عصبیت اجتماعی"
"جهان عرب"-"اسلام"
مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 02 مرداد 1405

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

هزینه های پذیرش و انتشار مقاله

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما